Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6zelle\u015ftirmenin, \u00f6zellikle zarar eden te\u015febb\u00fcslerin \u00f6zelle\u015ftirilmesinin b\u00fct\u00e7e \u00fczerindeki etkilerinin incelenmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, \u00f6nemli etkinlik art\u0131\u015flar\u0131 sa\u011flanmad\u0131k\u00e7a ve bu art\u0131\u015flar b\u00fct\u00e7e taraf\u0131ndan elde edilmedik\u00e7e, \u00f6zelle\u015ftirmenin, k\u0131sa vadeli gelir art\u0131\u015flar\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, orta vadede b\u00fct\u00e7eyi olumsuz y\u00f6nde etkiledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Uygulamada, bu, politikac\u0131lar\u0131n veya \u00f6zelle\u015ftirmeyi y\u00fcr\u00fctenlerin \u00f6zelle\u015ftirme uygulamas\u0131n\u0131 pazar g\u00fc\u00e7lerini daha fazla harekete ge\u00e7iren ve rekabeti art\u0131ran bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde yapmalar\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ayr\u0131ca, sadece \u00f6zelle\u015ftirilen kurulu\u015flardaki de\u011fi\u015fiklikler \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmaktan ziyade kamu kesiminden te\u015febb\u00fcs sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelen net nakit ak\u0131mlar\u0131 \u00fczerinde de yo\u011funla\u015fmak gerekir.
\nDo\u011fal olarak, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 s\u00f6zkonusu oldu\u011funda, maliye politikas\u0131n\u0131n uygunlu\u011funu belirlemek i\u00e7in geleneksel a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fimlere dayanmak yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 kal\u0131nmaktad\u0131r. Bu hata, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f y\u0131l\u0131nda geleneksel a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltma e\u011filiminden kaynaklanmakta, di\u011fer taraftan devletin s\u00fcrekli geliri ya da serveti \u00fczerindeki etkiler ihmal edilmektedir. Bu nedenle, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131, nakit k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 rahatlatsa ve vergi indirimleri ya da harcamalardaki art\u0131\u015flar i\u00e7in bir imkan sa\u011flasa dahi, bu k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n gelecekte daha da artmas\u0131 pahas\u0131na ger\u00e7ekle\u015fir.
\nBu \u00e7al\u0131\u015fma, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n IMF taraf\u0131ndan raporla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi kamu finansman istatistiklerindeki ele al\u0131n\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmektedir. \u0130\u015fletmelerin sat\u0131lmas\u0131 ve millile\u015ftirilmesinin (geri al\u0131nmas\u0131n\u0131n) finansal durum \u00fczerinde simetrik sonu\u00e7lar do\u011furmayaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Asl\u0131nda kamula\u015ft\u0131rma gelecekteki gelirleri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmayaca\u011f\u0131 gibi, tersine varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 gelecekteki gelirlerin azalmas\u0131na yol a\u00e7abilecektir. Zarar eden i\u015fletmelerin sat\u0131\u015f\u0131nda da bu durum ge\u00e7erlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu i\u015fletmeleri \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 s\u00fcbvansiyonlar\u0131 veya bor\u00e7lar\u0131n \u00fcstlenilmesini gerektirecektir.<\/p>\n
IMF tara\u0131ndan haz\u0131rlanan GFS El Kitab\u0131, bir kamu i\u015fletmesinin k\u0131smen ya da tamamen elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sa\u011flanan gelirlerin bor\u00e7 geri \u00f6demesi (loan repayment) olarak kaydedilmesinin \u00f6nermektedir. Bu durum bir i\u015fletmenin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar\u0131n bor\u00e7 verme olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00e7e \u00fczerinde ba\u015fka bir de\u011fi\u015fiklik yoksa, bir varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131 (al\u0131\u015f\u0131) toplam a\u00e7\u0131\u011f\u0131, sat\u0131\u015f gelirleri (al\u0131m bedeli) kadar azaltacakt\u0131r (art\u0131racakt\u0131r).<\/p>\n
Gerekli d\u00fczenlemelerden sonra toplam a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fimlerin genellikle finansal durumdaki de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6sterdi\u011fi kabul edilir, di\u011fer taratan a\u00e7\u0131klar\u0131n ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn parasal ve mali sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Genellikle toplam a\u00e7\u0131\u011f\u0131n en uygun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc analizin amac\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, geleneksel a\u00e7\u0131k kamunun finansman ihtiyac\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011finden dolay\u0131 di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fclerin politika de\u011ferlendirmesi i\u00e7in tercih edilebildi\u011fi zaman yararl\u0131d\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda, bu durum PSBR \u00fczerinde yo\u011funla\u015farak g\u00f6r\u00fclebilir. PSBR tart\u0131\u015fmas\u0131z olarak varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 ile azal\u0131r veya varl\u0131k al\u0131mlar\u0131 ile artar. Bununla birlikte varl\u0131k i\u015flemleri \u00e7o\u011fu harcama ve gelir i\u015flemlerinden farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr i\u015flemler, varl\u0131k i\u015flemlerinden dolay\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerdeki de\u011fi\u015fikliklerin bir sonucu olarak, vazge\u00e7ilen gelir ya da \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki azal\u0131\u015flar yoluyla gelecek d\u00f6nemlerdeki a\u00e7\u0131klar \u00fczerinde etkilidir. Varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n toplam a\u00e7\u0131k \u00fczerindeki etkisi, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, mali durumdaki de\u011fi\u015fikliklerin t\u00fcm etkilerini yakalamakta yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Cari d\u00f6nem a\u00e7\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6sterilmeyen gelecekteki farkl\u0131 mali sonu\u00e7lar, mali durumu de\u011ferlendirmede varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ve al\u0131mlar\u0131n\u0131n simetrik olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirir. E\u011fer bir varl\u0131k al\u0131m\u0131nda yap\u0131lan harcamalar beklenen gelir ak\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00e7ok gerisinde ise bu t\u00fcr bir harcamay\u0131 toplam a\u00e7\u0131k i\u00e7erisinde g\u00f6stermek, toplam a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fimlere dayal\u0131 mali durum de\u011ferlendirmesi ile uyumludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc kamu kazan\u00e7lar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131n potansiyel etkisi k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Varl\u0131k al\u0131mlar\u0131 gelecekteki gelirler \u00fczerinde \u00f6nemli etkiye sahip oldu\u011fu zaman, mali durumdaki de\u011fi\u015fiklikleri de\u011ferlendirmek i\u00e7in toplam a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fimler kullan\u0131l\u0131rsa geleneksel kay\u0131t y\u00f6ntemi yan\u0131lt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Uygulamada, tipik olarak, i\u015fletme al\u0131mlar\u0131 gelecekteki kamu gelirlerinde bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7mazlar. Asl\u0131nda bu t\u00fcr harcamalar\u0131n gelecekteki harcamalar\u0131 daha da art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6ylece varl\u0131k al\u0131mlar\u0131n\u0131n geleneksel kay\u0131t \u015fekli genelde mali durumun belirlenmesinde iyi bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n
Devletin i\u015fletme al\u0131mlar\u0131nda gelecekteki nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferinden daha y\u00fcksek bir \u00f6deme yapmas\u0131 ilk bak\u0131\u015fta ters gelebilir. Esas\u0131nda bu fazla \u00f6deme kamunun genellikle k\u00f6t\u00fc durumdaki i\u015fletmeleri ald\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Varl\u0131k al\u0131mlar\u0131n\u0131n maliyetinin tersine, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edilen gelirler varl\u0131\u011f\u0131n nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferine yak\u0131n olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel kesim y\u00fcksek fiyatl\u0131 bir varl\u0131\u011f\u0131 almama se\u00e7imine sahiptir. Bu anlamda, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131, ka\u011f\u0131t sat\u0131\u015flar\u0131na benzer \u015fekilde, net kamu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00fczerinde etkildir; bug\u00fcn elde edilen nakdin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnk\u00fc varl\u0131k ve ka\u011f\u0131t i\u015fleminden ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ay\u0131rd\u0131ktan sonra izin verdikten sonra gelecekteki harcamalar\u0131 finanse etmek i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck bir nakit ak\u0131m\u0131d\u0131r. Bundan ba\u015fka herhangi bir parasal hedef veri iken, hem varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 hem de ka\u011f\u0131t sat\u0131\u015flar\u0131 cari d\u00f6nemde, gelecekteki gelir ak\u0131mlar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda cari gelirleri art\u0131rmak suretiyle vergi indirmleri ve harcamalarda art\u0131\u015f yapmaya imkan verir. Bu ayn\u0131 zamanda, ka\u011f\u0131t sat\u0131\u015flar\u0131 zor oldu\u011fu yerlerde \u00f6zelle\u015ftirmenin s\u0131n\u0131rl\u0131 parasal b\u00fcy\u00fcme ve \u00f6demeler dengesi ile uyumlu bir finansman arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Genelde kamula\u015ft\u0131rman\u0131n toplam a\u00e7\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmas\u0131 gibi varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n toplam a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltmas\u0131 gelene\u011fi bu uygulaman\u0131n alt\u0131nda yatan maliye politikas\u0131n\u0131 ve beraberinde \u00f6demeler dengesi etkisini de\u011ferlendirmede, varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131ndan do\u011fan a\u00e7\u0131k de\u011fi\u015fimlerinin yan\u0131lt\u0131c\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eder.<\/p>\n
Bundan ba\u015fka, \u00f6zelle\u015ftirme lehine g\u00f6r\u00fc\u015flerin en g\u00fc\u00e7l\u00fclerinden biri de m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fiminin sonucu olarak finansal performans\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artaca\u011f\u0131d\u0131r.
\nBir kamu te\u015febb\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6zel kesime piyasa fiyat\u0131ndan sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Bu fiyat te\u015febb\u00fcs\u00fcn nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n net bug\u00fcnk\u00fc de\u011feri olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ayr\u0131ca, bu nakit ak\u0131m\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn y\u0131llar i\u00e7in positif oldu\u011funu varsayal\u0131m. Toplam a\u00e7\u0131k sat\u0131\u015f d\u00f6neminde daha az olacakt\u0131r. Fakat bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gelecekteki b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131klar kaybedilen gelirleri yans\u0131taca\u011f\u0131 i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. \u0130skonto oran\u0131 mali f\u0131rsat maliyetini do\u011fru bir bi\u00e7imde yans\u0131t\u0131rsa, beklenen b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131klar devletin sat\u0131\u015f gelirlerini ba\u015fka finansal varl\u0131klar\u0131n al\u0131m\u0131nda kullanmas\u0131 veya e\u015fit miktarda borcu tasfiye etmesi ile dengelenecektir. Bu durumda kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r, basit\u00e7e, finansal varl\u0131klar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmaktad\u0131r. Bu da reel kaynaklara olan talebi sat\u0131\u015f d\u00f6neminde veya gelecekte etkilemeyecektir. Bu nedenle mali durum hi\u00e7 etkilenmemi\u015ftir.<\/p>\n
E\u011fer devlet b\u00fct\u00fcn sat\u0131\u015f gelirlerini harcamalardaki ge\u00e7ici bir art\u0131\u015f\u0131 ya da vergi indirimini finanse etmek i\u00e7in kullanm\u0131\u015fsa, cari y\u0131l a\u00e7\u0131\u011f\u0131 etkilenmeycek, fakat gelecek y\u0131llardaki a\u00e7\u0131klar b\u00fcy\u00fcyecektir. Hangi vergi indirimi veya harcama art\u0131\u015f\u0131 kompozisyonu se\u00e7ilirse se\u00e7ilsin gelecekte buna kar\u015f\u0131 gelen bir daralma s\u00f6zkonusu olacakt\u0131r. E\u011fer harcama art\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya vergi inidiriminin s\u00fcrekli fakat sat\u0131\u015ftan elde edilen gelirle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 istenilirse hem harcamalarda bir art\u0131\u015f veya vergi indirimi, hem de a\u00e7\u0131klarda bir azalma olacak ve bu de\u011fi\u015fikliklerin etkileri yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131nda olacakt\u0131r. Gelecek y\u0131llarda da ayn\u0131s\u0131 ge\u00e7erlidir. A\u00e7\u0131k olarak sat\u0131\u015f gelirleri ne \u015fekilde kullan\u0131l\u0131rsa kullan\u0131ls\u0131n cari toplam a\u00e7\u0131kta ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fim sat\u0131\u015f\u0131n orta vadedeki makroekonomik etkilerini yans\u0131tmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu de\u011ferlendirme hem karl\u0131 hem de zararl\u0131 kurulu\u015flar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. E\u011fer bir i\u015fletme ge\u00e7ici bir s\u00fcbvansiyona ihtiya\u00e7 duyar, fakat positif net bug\u00fcnk\u00fc de\u011fere sahip olursa tek fark gelecekteki baz\u0131 y\u0131llarda a\u00e7\u0131\u011f\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Bununla birlikte daha ilgin\u00e7 bir durum, -ki bu durumda \u00f6zelle\u015ftirme \u00e7o\u011funlukla tavsiye edilir- bir i\u015fletmenin sadece zarar etmesi de\u011fil ayn\u0131 zamanda negatif net bug\u00fcnk\u00fc de\u011fere sahip olmas\u0131 durumudur. Bu t\u00fcr durumlarda tart\u0131\u015fman\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc aynen kal\u0131r; harcamalarda art\u0131\u015f yapma ya da vergi indirimi imkan\u0131 yoktur. E\u011fer i\u015fletme iyi bir fiyattan sat\u0131l\u0131rsa bu fiyat negatif bir fiyat olacak ve al\u0131c\u0131ya negatif bug\u00fcnk\u00fc de\u011fer miktar\u0131nda toplu bir \u00f6deme yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
S\u00fcbvansiyonlar\u0131n zamanlamas\u0131 gelecekteki a\u00e7\u0131klar\u0131n zaman profilini belirleyecektir, ancak i\u015flem a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde suni olmad\u0131k\u00e7a-positif sat\u0131\u015f fiyat\u0131 ve daha fazla s\u00fcbvansiyon- en muhtemel sonu\u00e7 ba\u015flang\u0131\u00e7ta daha y\u00fcksek bir a\u00e7\u0131k, takibeden y\u0131llarda ise \u00f6zelle\u015ftirme \u00f6ncesine g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck a\u00e7\u0131klard\u0131r. Devletin daha y\u00fcksek ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 finanse etmesi gerekecek ve ilave bor\u00e7 servisi ihtiyac\u0131 gelecekteki a\u00e7\u0131klar\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcmesine neden olacakt\u0131r. Tekrar etmek gerekirse, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r basit\u00e7e finansal varl\u0131klar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri takas etmi\u015flerdir ve mali durum etkilenmemi\u015ftir. \u00d6zelle\u015ftirmenin te\u015febb\u00fcslerin b\u00fcy\u00fck oranda s\u00fcbvanse edildi\u011fi durumlarda performansdaki de\u011fi\u015fikliklerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, -tasfiyenin tersine- b\u00fct\u00e7eye s\u00fcrekli finansal temett\u00fc sa\u011flayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. Bu temett\u00fcler ancak i\u015fletmenin \u00f6zel kesim taraf\u0131ndan daha etkin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Genel a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fimin mali duruma ili\u015fkin bir g\u00f6sterge olarak al\u0131nmas\u0131 durumunda bunun varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131nda ni\u00e7in b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 sorunu ortaya \u00e7\u0131kar . Hills (1984)\u2019e g\u00f6re sadece nakit ak\u0131mlar\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmak suretiyle, standart b\u00fct\u00e7e hesaplar\u0131 kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn gelecekteki gelir ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinde neler oldu\u011funu yans\u0131tmaz. \u00d6rne\u011fin devlet b\u00fct\u00e7esi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bir varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n varl\u0131k bile\u015fiminde de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7aca\u011f\u0131 fakat tasarruflar\u0131 etkilemeyece\u011fi, b\u00f6ylece a\u00e7\u0131kta ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131n i\u015flemin zaman i\u00e7inde hi\u00e7 bir mali etkiye neden olmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Benzer \u015fekilde, sat\u0131\u015f gelirleri cari harcamalar\u0131 finanse etmek ya da vergi indirimi i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131kta bir de\u011fi\u015fim olmaz, tasarruflardaki azal\u0131\u015f i\u015flemin ba\u015flang\u0131\u00e7taki geni\u015fletici etkisini ve ilerideki daralt\u0131c\u0131 etkisini g\u00f6sterir.<\/p>\n
Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klama, hesaplaman\u0131n varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n mali etkisini tayin etmede kamunun tasarruf edip etmedi\u011finin dikate al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu genel a\u00e7\u0131\u011fa cari uygulamadan daha az \u00f6nem vermek anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz, daha ziyade belli durumlarda b\u00fct\u00e7edeki de\u011fi\u015fikliklerin mali etkilerini belirlemek i\u00e7in ilave bilgi gereklidir. Varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131nda bu ilave bilgiler devlet bilan\u00e7osundaki de\u011fi\u015fikliklerin alt\u0131nda yatan ilave bilgilerdir ya da devletin tasarruf edip etmedi\u011fne ili\u015fkin bilgilerdir.<\/p>\n
\u00d6zelle\u015ftirme sonras\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmemek kayd\u0131yla vergi rejimi yukar\u0131daki tart\u0131\u015fmalar\u0131 etkilemez. Varl\u0131\u011f\u0131n piyasa fiyat\u0131 iskonto edilmi\u015f vergi sonras\u0131 beklenen kar ak\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tacakt\u0131r. Performans m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fimi ile de\u011fi\u015fmedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, devletin vergi gelirleri etkilenmeyecektir; kamu te\u015febb\u00fcsleri vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmedi\u011fi ya da \u00f6zel bir tak\u0131m istisnalardan yararlanmad\u0131\u011f\u0131 oranda vergi gelirlerinin ancak artan vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yans\u0131tan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir fiyat pahas\u0131na artmas\u0131 beklenir. Rasyonel bireyler her i\u015flemin marjinal fayda ve maliyetini e\u015fitleyece\u011fi i\u00e7in gelir ak\u0131mlar\u0131n\u0131 etkilemeyen m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fimi daha fazla gelir sa\u011flayamaz. Bununla birlikte gelirin vergi, temett\u00fc ve di\u011fer transferler aras\u0131ndaki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fiminden sonra de\u011fi\u015febilir.
\nDe\u011fi\u015fmeyen vergi rejimi \u00f6zel ve kamu sekt\u00f6rlerinin nisbi refah\u0131n\u0131 etkilemese de vergi rejimi likidite s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek harcama etkisine sahip olabilir. B\u00f6ylece e\u011fer \u00f6zelle\u015ftirmeden sonra bir firma kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn elindeyken \u00f6dedi\u011fi vergilerden ve da\u011f\u0131t\u0131lmayan karlardan daha fazla vergi \u00f6demeye ba\u015flarsa bu kamunun likidite s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 geni\u015fletecektir.<\/p>\n
Tam g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn yoklu\u011funda, riskli varl\u0131klar i\u00e7in \u00f6deme arzusu beklenen nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n kesin denkli\u011fine dayal\u0131 olacakt\u0131r ve karar vericinin riskden ka\u00e7\u0131nma derecesini yans\u0131tacakt\u0131r. Devlet riski \u00f6zel ajanlardan daha iyi yayaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131, genellikle devletin daha risk-duyars\u0131z oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Bu t\u00fcr durumlarda, kamunun varl\u0131klar\u0131, kazan\u00e7 ak\u0131m\u0131n\u0131n beklenen de\u011ferine uygun bir iskonto oran\u0131ndan satmas\u0131 beklenir. E\u011fer di\u011fer belirsizlikler dikkate al\u0131n\u0131rsa, iskonto daha b\u00fcy\u00fck de olabilir. \u00d6rne\u011fin, fiyat, pazar ve karlara ili\u015fkin d\u00fczenlemelerdeki de\u011fi\u015fikliklere, ilaveten, aksak piyasalardan dolay\u0131, genellikle kamunun \u00f6zel sekt\u00f6rden daha az iskonto oran\u0131 uygulayaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131r. Bu, \u00f6rne\u011fin, devlet daha cazip d\u0131\u015f bor\u00e7 kullanma ko\u015fullar\u0131 elde etti\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00f6ylece, ayn\u0131 risk duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 derecesinde dahi, \u00f6zel sekt\u00f6r kamuya tam \u00f6deme yapmaya istekli olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki tart\u0131\u015fma, devlet varl\u0131klar\u0131n\u0131 piyasa fiyat\u0131ndan satma imkan\u0131na sahip olsa dahi, fiyat\u0131n devlet taraf\u0131ndan alg\u0131lanan nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n beklenen bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferinden daha az olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. Bu y\u00fczden, varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edilen b\u00fct\u00fcn gelirler finansal varl\u0131klara yat\u0131r\u0131lsa dahi beklenen nakit ak\u0131mlar\u0131n\u0131n, varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmazdan \u00f6ncekine g\u00f6re, daha az olaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finin hesaba kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nceki tart\u0131\u015fmalar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin gerekti\u011fine h\u00fckmedilebilir. Di\u011fer bir ifadeyle, devlet servetinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00fcksek risk duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve iskonto oran\u0131n\u0131 dengelemek (kar\u015f\u0131lamak) i\u00e7in \u00f6zel sekt\u00f6re transfer etmelidir.<\/p>\n
Uygulamada, bu problem, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n piyasadaki uyumsuzluklar\u0131 yans\u0131tan daha y\u00fcksek iskontolarla ger\u00e7ekle\u015fmesinden dolay\u0131, indirgenmi\u015ftir. Devlet varl\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn verece\u011fi fiyat\u0131 bilmez. Bu nedenle baz\u0131 varl\u0131klar\u0131 y\u00fcksek fiyatland\u0131rma, baz\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck fiyatland\u0131rma e\u011filimi ortaya \u00e7\u0131kar; y\u00fcksek fiyatland\u0131rma durumunda sat\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fmez. D\u00fc\u015f\u00fck fiyatland\u0131rmada ise devlet potansiyel olarak b\u00fcy\u00fck finansal zararla kar\u0131\u015fla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Hisse senedi piyasalar\u0131n\u0131n fiyat yans\u0131tmada yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde d\u00fc\u015f\u00fck fiyatland\u0131rmaya ili\u015fkin kan\u0131t elde etmek \u00e7ok zordur. Bununla birlikte giri\u015fimcilerin say\u0131s\u0131 az oldu\u011funda devletin optimal davranmas\u0131n\u0131n zor oldu\u011fu rahatl\u0131kla varsay\u0131labilir. Devletle pazarl\u0131k yapan bir ka\u00e7 \u00f6zel giri\u015fimcinin daha y\u00fcksek getiri sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n GFS\u2019de ele al\u0131n\u0131\u015f tarz\u0131na ili\u015fkin sunulan h\u00fck\u00fcmler, -yukar\u0131daki tart\u0131\u015fmayla geli\u015ftirilse de- b\u00fct\u00e7ede s\u0131k\u0131nt\u0131 oldu\u011fu zamanda \u00f6zelle\u015ftirme politikas\u0131 hakk\u0131nda \u015f\u00fcpheler uyand\u0131rmaktad\u0131r. Bununla birlikte, \u00f6zelle\u015ftirmenin bir sonucu olarak beklenen nakit ak\u0131mlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikleri hesaba katmak gerekir. Asl\u0131nda, \u00f6zelle\u015ftirme b\u00fcy\u00fck oranda etkinlik art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 i\u00e7in savunulmaktad\u0131r. Hemming and Mansoor (1988) \u00f6nemli etkinlik kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fiminden ziyade rekabet art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fimin bu t\u00fcr kazan\u00e7lar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ne gerekli ne de yeterli bir ko\u015ful olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n
\u00d6zellikle, b\u00fcy\u00fck K\u0130T a\u00e7\u0131klar\u0131 olan geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde, m\u00fclkiyette bir de\u011fi\u015fim oldu\u011fu \u00e7o\u011fu zamanda uygun reformlar\u0131n ve rekabetin de birlikte getirilmesi gerekir. Bu karl\u0131 te\u015febb\u00fcsleri olan geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in de do\u011frudur.<\/p>\n
Devletin finansal s\u0131n\u0131rlamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 ve te\u015febb\u00fcslerin yat\u0131r\u0131m ihtiyac\u0131 oldu\u011fu yerlerde, \u00f6zelle\u015ftirme beklenen kazan\u00e7larda art\u0131\u015fa yol a\u00e7abilir. \u00d6zelle\u015ftirme bir \u00e7ok \u00fclkede te\u015febb\u00fcsleri rehabilite etme ya da tesislerin modernizasyonunu kolayla\u015ft\u0131rma arac\u0131 olarak uygulanmaktad\u0131r. Benzer d\u00fc\u015f\u00fcnceler, \u00f6zel te\u015febb\u00fcs\u00fcn, kamunun ger\u00e7ekle\u015ftiremeyece\u011fi yeni y\u00f6ntemler ve f\u0131rsatlar sundu\u011funda da ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca, yetersiz konu\u015fland\u0131rmadan ve pazar\u0131n darl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek sabit maliyetleri olan te\u015febb\u00fcsler de vard\u0131r. \u00d6zel firmalar, \u00f6zellikle geni\u015f pazar hacmi olanlar, i\u015fletmeyi kendi \u00fcretim hatt\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek suretiyle birim maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrme imkan\u0131na sahip olabilirler. Benzer \u015fekilde idari yeteneklerin ve di\u011fer girdilerin kamu sekt\u00f6r\u00fcnde yetersiz oldu\u011fu durumlarda, m\u00fclkiyeti de\u011fi\u015ftirmeksizin etkinli\u011fi art\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir.<\/p>\n
B\u00f6ylece, \u00f6zelle\u015ftirme kendi ba\u015f\u0131na kamudan \u00f6zel sekt\u00f6re bir servet transferi gerektirmekte iken, uygulamada bu t\u00fcr transferler, kamuda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan kazan\u00e7larla dengelenebilir. Potansiyel olumsuz mali etkiyi dengelemek i\u00e7in, \u00f6zelle\u015ftirme bu t\u00fcr kazan\u00e7lar\u0131n elde edilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu ortamlarda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu anlamda, devletin sat\u0131\u015f fiyat\u0131n\u0131n pe\u015finat\u0131 ya da gelecekte vergi art\u0131\u015f\u0131 ile b\u00fcy\u00fck bir gelir ak\u0131m\u0131 faydas\u0131n\u0131 elde etmesi uygun de\u011fildir. Performans art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7an eylemlerin m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fimi yoluyla elde edilmesi \u00f6nemlidir, ancak rekabetten koruma bunu zorla\u015ft\u0131rabilir. Sat\u0131\u015f gelir ak\u0131mlar\u0131n\u0131n de\u011ferini art\u0131racak \u015fekilde rekabete ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 i\u00e7erirse, \u00f6zelle\u015ftirme kamuya bir servet transferi ile ili\u015fkilendirilebilir. Kay ve Thompson (1986)\u2019a g\u00f6re, kamu sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edilen geliri maksimize etmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir devletin liberalizasyon \u00f6nlemlerini desteklemesi beklenemez.
\nBundan ba\u015fka, rekabetin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan kazan\u00e7lar\u0131n m\u00fclkiyet ile a\u00e7\u0131k bir ili\u015fkisi yoktur ve \u00f6zelle\u015ftirme olmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Devlet m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme ve piyasalar\u0131n serbest i\u015fleyi\u015fini s\u0131n\u0131rlama g\u00fcc\u00fcne sahiptir, bu g\u00fcc\u00fcn kullan\u0131m\u0131 servetin yeniden da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Finansal k\u0131s\u0131tlamalarla kar\u015f\u0131la\u015fan devlet, bu g\u00fcc\u00fc, gelir art\u0131rmak i\u00e7in kullanma e\u011filimine girebilir ve \u00f6zelle\u015ftirme bu g\u00fcc\u00fc harekete ge\u00e7iren politik olarak kabul edilebilir bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, devletin orta d\u00f6nem b\u00fct\u00e7e durumu bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonominin durumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Belirli bir firma \u00f6zelle\u015ftirme sonras\u0131nda performans\u0131n\u0131 art\u0131rsa ve devlet bu kazan\u00e7lar\u0131 hepsini toplasa dahi e\u011fer firman\u0131n geli\u015fimi ekonominin di\u011fer k\u0131sm\u0131n\u0131n zarar\u0131na olursa bu hala b\u00fct\u00e7enin k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131r. \u00d6rne\u011fin ithalat\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi piyasa g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geni\u015flemesinin \u00fcretim etkinli\u011findeki geli\u015fimle birlikte, bir firman\u0131n finansal performans\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmas\u0131 gerekir. Fakat piyasa g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geni\u015flemesi, ekonomide ba\u015fka yerlerde tahsis etkinli\u011finde dengeleyici daha b\u00fcy\u00fck zararlar i\u00e7erirse, bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonominin b\u00fcy\u00fcme yolu daral\u0131r. Tersine, bu devletin gelecekte vergileri art\u0131rma yetene\u011fi azaltacak ve b\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn perspektifini k\u00f6t\u00fcle\u015ftirecektir. B\u00f6ylece, \u00f6zelle\u015ftirmenin etkisini incelerken, \u00f6zelle\u015ftirilen firman\u0131n performans\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclen iyile\u015fmelerin \u00f6tesine gitmek, bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonominin \u00fcretim s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00fczerindeki etkisini d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ikinci s\u0131ra etkileri oldu\u011fu s\u00fcrece yukar\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015fleri de\u011fi\u015ftirmek de gereklidir. Hisse senedi arz\u0131 kamu te\u015febb\u00fcslerinin hisseleri sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131k\u00e7a artacakt\u0131r. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn te\u015febb\u00fcslerin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki gelecekteki haklara talebi etkilenmezse (tasarruf oran\u0131 sabit kal\u0131rsa), devlet taraf\u0131ndan sunulan hisselerin sat\u0131\u015f\u0131 \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerce planlanan reel yat\u0131r\u0131mlar pahas\u0131na ger\u00e7ekle\u015fecektir. Kamu te\u015febb\u00fcsleri piyasa fiyatlar\u0131ndan sat\u0131\u015fa sunuldu\u011fu s\u00fcrece, \u00f6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcslerin riskine g\u00f6re iskonto edilen beklenen getiri vazge\u00e7ilen yat\u0131r\u0131mlar\u0131n beklenen getirisine e\u015fit olacakt\u0131r. Bu y\u00fczden \u00f6zel te\u015febb\u00fcs sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndaki b\u00fcy\u00fcmenin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin etkilenmesi beklenir. E\u011fer devlet sat\u0131\u015f gelirlerini daha y\u00fcksek yat\u0131r\u0131m\u0131 harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in kullanmazsa, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sermaye stoku b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle ve buna ba\u011fl\u0131 olarak orta vadede kamu gelirlerinde bir azalma ile birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u0131sa d\u00f6nemde, \u00f6zel yat\u0131r\u0131mlardaki azalma kamu harcamalar\u0131ndaki art\u0131\u015f ya da vergi indirimleri (ki bu \u00f6zel harcamalar\u0131 art\u0131r\u0131r) dengelenmedik\u00e7e toplam talepte bir azalma olabilir.
\nE\u011fer varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 piyasa fiyat\u0131n\u0131n alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015firse, mevcut te\u015febb\u00fcslerin sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n planlanan reel yat\u0131r\u0131mlarla yer de\u011fi\u015ftirmesi \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerde sermayenin marjinal verimlili\u011finde bir azalmay\u0131 beraberinde getirir. Bu \u00f6zel sekt\u00f6r y\u00fcksek s\u00fcbvansiyonlarla planlanan yeni yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fck getirili varl\u0131klar\u0131 almak ad\u0131na vazge\u00e7meye ikna edildi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durumlarda, devlet sat\u0131\u015f, gelirlerini planlanan \u00f6zel yat\u0131r\u0131mlar\u0131n engellenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131 dengelemek i\u00e7in kullanmad\u0131k\u00e7a, bu i\u015flemin kamu maliyesi \u00fczerindeki orta d\u00f6nem etkisinin negatif olmas\u0131 beklenebilir.<\/p>\n
Uygulamada, \u00f6zelle\u015ftirme program\u0131 arz y\u00f6nl\u00fc istikrar program\u0131 kapsam\u0131nda uygulan\u0131rsa ilave \u00f6zel sekt\u00f6r kaynaklar\u0131n\u0131n harekete ge\u00e7irilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu tam uygun durumlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yukar\u0131da izah edilen engelleme etkisini dengeleyecektir. Ayr\u0131ca, bir \u00e7ok geli\u015fmekte olan \u00fclkede kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yukar\u0131daki arguman\u0131n tersine savunuldu\u011funu hat\u0131rlamak gerekir, yani kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6zel yat\u0131r\u0131mlar\u0131 daraltmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bununla ilgili bir di\u011fer konu da, kamu i\u015fletmelerinin sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n mevcut \u00f6zel sekt\u00f6r hisse senedi fiyatlar\u0131 \u00fczerindeki etkisidir. Normal olarak, talep de\u011fi\u015fmeden arz\u0131n artmas\u0131yla b\u00f6yle hisselerin fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi beklenir. Bu ilave hisse al\u0131mlar\u0131n\u0131 yeni yat\u0131r\u0131m yapmaktan daha cazip hale getirecek ve mevcut hissedarlar\u0131n sermaye kayb\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. Genel etkiyi de\u011ferlendirme her duruma g\u00f6re ayr\u0131 analizi gerektirir. Bununla birlikte bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kamudan \u00f6zel varl\u0131k transferlerinin yap\u0131labilirli\u011fini etkiler.
\nYukar\u0131daki tart\u0131\u015fma, \u00f6zelle\u015ftirmenin kamu a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fck getirili varl\u0131klar\u0131n \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. Ayr\u0131ca, devlet \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri ile finanse edilen vergileme ve harcama politikas\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler yoluyla altyap\u0131 ve be\u015feri sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak suretiyle \u00f6zel yat\u0131r\u0131mlar\u0131n t\u0131kanmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 dengelemeye haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. Bu daha ileri giderek, etkin \u00f6zelle\u015ftirmenin ekonominin \u00fcretken potansiyelini art\u0131ran bir mali politika ile ili\u015fkilendirilmesi gerekti\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc g\u00fc\u00e7lendirir; bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri kamu ya da \u00f6zel t\u00fcketimi art\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil \u00fcretken yat\u0131r\u0131mlar\u0131 finanse etmek i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
K\u0131sa d\u00f6nem ikinci s\u0131ra etkilerinin yan\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirme, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcslerin yat\u0131r\u0131m planlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek veya baz\u0131 tesisleri kapatmak ya da ay\u0131rmak suretiyle sermaye yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeleri sonucu olarak ekonomi \u00fczerinde de etkilidir. Asl\u0131nda, bunun \u00f6zelle\u015ftirmenin bir amac\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Uygulamada, bu t\u00fcr bir geli\u015fme rekabet\u00e7i bask\u0131lar\u0131n \u00f6nemli bir rol oynamas\u0131n izin vermemesi ve mevcut politikalar\u0131 devam ettirmeden tekel rant\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde engellenebilir. Bu, artan rekabetle birlikte \u00f6zelle\u015ftirmenin olmamas\u0131 durumunda k\u0131smen do\u011frudur. Genel nokta \u015fudur, tipik olarak m\u00fclkiyetteki de\u011fi\u015fiklikler farkl\u0131 \u00f6ncelikler setine ve pazar stratejilerine yol a\u00e7acakt\u0131r, sermaye piyasalar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerle birlikte.
\nBu b\u00f6l\u00fcmde, \u00f6zelle\u015ftirmenin baz\u0131 etkilerinin ve belirli durumlara g\u00f6re daha detayl\u0131 incelenmesi gereken konular\u0131n belirlenmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bu etkiler do\u011fas\u0131nda \u201cikinci s\u0131ra\u201d olmas\u0131na ra\u011fmen, sonu\u00e7ta, nitelik itibariyle birinci s\u0131ra etkilerden daha \u00f6nemli olabilir. Ekonominin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ekonominin kaynak zenginli\u011fini daha da \u00f6nemlisi ekonomik bireylerin se\u00e7imlerini tan\u0131mlayan davran\u0131\u015fsal ili\u015fkileri belirlemeden bu etkileri izlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6zelle\u015ftirme deneyimi \u00e7ok yeni ve ampirik olarak ekonomik ve finansal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Byatt (1985), \u00f6zelle\u015ftirmenin ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131mas\u0131 i\u00e7in en az\u0131ndan bir i\u015fletme devri (business aycle) nin gerekli, oldu\u011funu iddia eder. 1983, \u015eili h\u00fck\u00fcmeti \u00f6nceden \u00f6zelle\u015ftirilen Cruzal-Larrain ve Jawier Vial Groups holdinglerini geri almak zorunlulu\u011funu hissetti. \u0130ki y\u0131l i\u00e7inde, devlet bunlar\u0131 yeniden \u00f6zelle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zelle\u015ftirmeden millile\u015ftirmeye sonra yeniden \u00f6zelle\u015ftirmeye b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcrecin finansal maliyeti a\u00e7\u0131k de\u011fildi.
\nBir di\u011fer tehlike ise \u015fudur; devlet tutumunu de\u011fi\u015ftirmez ve firmalar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 belirleme g\u00fcc\u00fcn\u00fc piyasaya b\u0131rakmazsa i\u015fletme devrinin y\u00fckselme s\u00fcrecinde karlar\u0131, \u00f6zelle\u015ftirmekte, kriz zamanlar\u0131nda ise yeniden yap\u0131land\u0131rma maliyetlerini ve zararlar\u0131 sosyalle\u015ftirmektedir. \u00d6zelle\u015ftirmenin b\u00fct\u00e7e \u00fczerindeki etkisini de\u011ferlendirmekte, her zaman risk vard\u0131r, bilhassa stratejik i\u015fletmelerde, daha \u00f6ncede tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi devlet \u00f6zelle\u015ftirme masraflar\u0131 yan\u0131nda, kurtarma maliyeti ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir. Bu s\u00fcrekli b\u00fct\u00e7esel iyile\u015fmenin performans\u0131ndaki iyile\u015ftirmelerin ger\u00e7ekle\u015fmesini gerektirdi\u011fi i\u00e7indir. Tersine, kamu te\u015febb\u00fcslerine finansal problemlerine basit\u00e7e m\u00fclkiyetin \u00f6zel sekt\u00f6re devri \u015fekliyle yakla\u015fmaya imkan verilmemelidir.<\/p>\n
Belirli bir davran\u0131\u015fsal model olmas\u0131z\u0131n varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6demeler dengesi \u00fczerindeki etkilerini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle izlemek \u00e7ok zordur. Gereklili\u011fi oran\u0131nda burada genel ve baz\u0131 deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlar yap\u0131lacakt\u0131r. Bundan ba\u015fka, bu etkileri incelemek, hem b\u00fct\u00fcnleyicilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de b\u00fct\u00e7e \u00fczerindeki etkilerin d\u0131\u015f a\u00e7\u0131\u011fa yans\u0131mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131d\u0131r.
\nDaha \u00f6nce de ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi basit m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fiminin reel ak\u0131mlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi beklenemez ve varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 kendi ba\u015f\u0131na cari dengeyi etkilemez. E\u011fer sat\u0131\u015flar ba\u015fka \u015fekilde \u00fclkeye yat\u0131r\u0131m yapmayacak yabanc\u0131lara yap\u0131l\u0131rsa, sat\u0131\u015f gelirlerine denk bir sermaye giri\u015fi olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu giri\u015f kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn net d\u0131\u015f varl\u0131klar\u0131nda bir art\u0131\u015f ya da bor\u00e7-varl\u0131k takas\u0131 durumunda net d\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde bir azal\u0131\u015f olarak yans\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n
Finansal programlamada, cari denge a\u00e7\u0131\u011f\u0131 genellikle kamu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zel sekt\u00f6r tasarruf-yat\u0131r\u0131m dengesi ile ili\u015fkilidir. Varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131nda bu ili\u015fki genel a\u00e7\u0131ktaki de\u011fi\u015fikliklerin mali durumdaki de\u011fi\u015fimi yans\u0131tmakta yetersiz kalmas\u0131na neden olan \u015feylere benzer \u015fekilde bozulur. Farkl\u0131 ama\u00e7lar i\u00e7in farkl\u0131 hesap sistemleri kullan\u0131l\u0131r ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sabit bir probleme belirli bir yakla\u015f\u0131m\u0131n uygunlu\u011funa ili\u015fkin olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin, \u00f6demeler dengesi finansal ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 fizikisel ak\u0131mlarla, milli hesaplar tasarruf-yat\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131yla ve GFS El Kitab\u0131 likidite ihtiyac\u0131 ile ilgilidir. Daha a\u00e7\u0131k olarak, genel denklem reel kaynaklar\u0131n ak\u0131m\u0131yla ilgilidir, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 ise bilan\u00e7o i\u015flemleri ile ilgilidir. Asl\u0131nda Heller, Haas, and Mansur (1986) da ifade edildi\u011fi gibi \u201ckamu varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 Milli hesaplarda bir gelir olarak ele al\u0131nmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan ekonomik faaliyetle ilgili de\u011fildir. Devlet basit\u00e7e varl\u0131klar\u0131n\u0131n likidite kompozisyonunu de\u011fi\u015ftirmektedir\u201d. Bu yeterince a\u00e7\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen, istikrar program\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131ndan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan genel a\u00e7\u0131ktaki iyile\u015fmelerin bir finansman a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 doldursa dahi bir istikrar g\u00f6stergesi olarak alg\u0131lanmas\u0131ndan dolay\u0131 tekrar etmeye de\u011fer.<\/p>\n
Varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6demeler dengesi hesab\u0131nda bir etkiye sahip olmasa da, uzun d\u00f6nemde ikinci s\u0131ra \u00f6nemli etkileri beklenebilir. Bir ekonomik model olmaks\u0131z\u0131n bu etkileri izlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, bununla birlikte genel baz\u0131 g\u00f6zlemler yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u0131kl\u0131kla, kamu te\u015febb\u00fcsleri a\u015f\u0131r\u0131 istihdam y\u00fck\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fmakta ve genellikle alt optimal \u00fcretim teknikleri kullanmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir durumda ve \u00f6zellikle pazar g\u00fc\u00e7lerini harekete ge\u00e7irmenin b\u00fcy\u00fck etkinlik sa\u011flayaca\u011f\u0131 durumlarda ekonominin \u00fcretim potansiyelinin \u00f6zelle\u015ftirmeden sonra artmas\u0131 beklenebilir. \u00d6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcslerin toplam \u00fcretim i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, b\u00f6yle kazan\u00e7lar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonomide k\u00fc\u00e7\u00fck bir etkiye sahip olmas\u0131 beklenir. Te\u015febb\u00fcslerin \u00f6nemli oldu\u011fu durumlarda veya kalan te\u015febb\u00fcslerde \u00f6nemli iyile\u015fmeler ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finde, \u00fclkenin s\u00fcrekli gelirinin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131nda \u00f6nemli kazan\u00e7lar sa\u011flanabilir. E\u011fer genellikle inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, marjinal t\u00fcketim e\u011filimi 1\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fckse, net ihracat, cari dengenin iyile\u015fmesine katk\u0131da bulunacak \u015fekilde artabilir. K\u0131sa d\u00f6nemde, etkinliklerdeki ger\u00e7ek iyile\u015fmeler s\u00fcrekli gelir beklentilerin gerisinde olursa, cari denge bozulabilir.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6zelle\u015ftirmenin b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde olumsuz etkilere sahip oldu\u011fu ve bu y\u00fczden yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi \u015feklinde yorumlanmamal\u0131d\u0131r. Daha ziyade varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n otomatik olarak b\u00fct\u00e7eyi iyile\u015ftirece\u011fi \u015feklindeki konvansiyonel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn daha dikkatli incelenmesi gerekti\u011fi ifade edilmektedir. \u00d6zelle\u015ftirme, ekonomide etkinlik art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda en b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7esel etkiyi sa\u011flayacakt\u0131r. Genellikle bu kazan\u00e7lar \u00f6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcslerdeki geli\u015fmelerden ortaya \u00e7\u0131kar, fakat kamu harcamalar\u0131ndaki y\u00fcksek getirilerle de birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Bu anlamda, b\u00fct\u00e7e durumundaki \u00f6nemli iyile\u015fmeler, ekonomide pazar g\u00fc\u00e7lerine hakim k\u0131lmadaki art\u0131\u015f ve dereg\u00fclasyonla birlikte belli ba\u015fl\u0131 kamu tekellerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesinden ve bu tekellerin rekabete a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar. Tekel g\u00fcc\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi b\u0131rakarak bir kamu tekelinin \u00f6zel sekt\u00f6re devri, kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki servet kay\u0131plar\u0131 ve yetersiz etkinlik telafi imkanlar\u0131 veri iken b\u00fct\u00e7e durumunu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6zelle\u015ftirmenin, \u00f6zellikle zarar eden te\u015febb\u00fcslerin \u00f6zelle\u015ftirilmesinin b\u00fct\u00e7e \u00fczerindeki etkilerinin incelenmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, \u00f6nemli etkinlik art\u0131\u015flar\u0131 sa\u011flanmad\u0131k\u00e7a ve bu art\u0131\u015flar b\u00fct\u00e7e taraf\u0131ndan elde edilmedik\u00e7e, \u00f6zelle\u015ftirmenin, k\u0131sa vadeli gelir art\u0131\u015flar\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, orta vadede b\u00fct\u00e7eyi olumsuz y\u00f6nde etkiledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Uygulamada, bu, politikac\u0131lar\u0131n veya \u00f6zelle\u015ftirmeyi y\u00fcr\u00fctenlerin \u00f6zelle\u015ftirme uygulamas\u0131n\u0131 pazar g\u00fc\u00e7lerini daha fazla harekete ge\u00e7iren […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1035,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1019"}],"collection":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1019"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1022,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1019\/revisions\/1022"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1035"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}