{"id":1023,"date":"1999-03-15T19:06:42","date_gmt":"1999-03-15T17:06:42","guid":{"rendered":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/?p=1023"},"modified":"2017-03-14T16:03:18","modified_gmt":"2017-03-14T14:03:18","slug":"ozellestirmenin-makroekonomik-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/ozellestirmenin-makroekonomik-etkisi\/","title":{"rendered":"\u00d6zelle\u015ftirmenin Makroekonomik Etkisi"},"content":{"rendered":"

I. Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

\u00d6zelle\u015ftirmenin b\u00fct\u00e7e deli\u011fini kapatmak i\u00e7in yap\u0131lmamas\u0131 gerekir. \u00d6zelle\u015ftirmenin amac\u0131, ekonomide varl\u0131klar\u0131n, etkinsiz kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan kamu sekt\u00f6r\u00fcnden onlar\u0131n daha etkin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fi \u00f6zel sekt\u00f6re, yay\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u00f6zelle\u015ftirme toplam \u00fcretim d\u00fczeyinde s\u00fcrekli bir art\u0131\u015fa ya da b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7mal\u0131 ve refah art\u0131r\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zelle\u015ftirmenin nihai hedefi ne olursa olsun, b\u00fcy\u00fck \u00f6zelle\u015ftirme programlar\u0131, onlar\u0131 uygulayan \u00fclkelere \u00f6nemli gelirler sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, \u00fclkenin sermaye stokunun verimlili\u011findeki ve ekonominin \u00fcretim d\u00fczeyi ya da uzun d\u00f6nem b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 \u00fczerindeki etkileri bir yana, \u00f6zelle\u015ftirme programlar\u0131 k\u0131sa d\u00f6nemde \u00f6nemli makroekonomik ve finansal sonu\u00e7lara neden olabilir.
\nBu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 bu sonu\u00e7lar\u0131 derinlemesine ara\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Temel sorun \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin en iyi \u015fekilde bir gelir t\u00fcr\u00fc m\u00fc yani maliye politikas\u0131n\u0131n durumunu geli\u015ftiren ve b\u00f6ylece istikrar \u00e7abalar\u0131na katk\u0131da bulunan a\u00e7\u0131k belirleyici bir kalem olarak m\u0131 yoksa bono ihrac\u0131 gibi bir finansman \u015fekli mi oldu\u011fudur. Bu sorunun cevab\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zelle\u015ftirme, basit\u00e7e devletin net varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferini etkilemeyen ya da \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn net de\u011ferini azaltmayan bir varl\u0131k de\u011fi\u015fimidir ve bu y\u00fczden finansman i\u015flemi olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.
\nUygulama amac\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7al\u0131\u015fma bir anlamda bu sonuca ula\u015fmaktad\u0131r. bununla birlikte, \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6zelle\u015ftirmenin k\u0131sa d\u00f6nem makroekonomik etkisinin, i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ortam taraf\u0131ndan etkilendi\u011fi g\u00f6sterilecektir. \u00d6zelle\u015ftirmenin etkisi, k\u0131smen \u00f6zelle\u015ftirilen i\u015fletmenin kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6rdeki nisbi getiri oranlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hatta, baz\u0131 durumlarda, di\u011fer \u015feyler de\u011fi\u015fmeksizin, \u00f6zelle\u015ftirme i\u00e7 talebi azaltabilir.<\/p>\n

II. \u00d6ncelikler<\/strong><\/p>\n

\u00d6zelle\u015ftirmenin makroekonomik etkileri bir ka\u00e7 fakt\u00f6re ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6sterilebilir. Bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu etkiler, \u00f6zelle\u015ftirilen kurulu\u015flar\u0131n kamu sekt\u00f6r\u00fcnde iken sa\u011flad\u0131klar\u0131 gelir ak\u0131mlar\u0131n\u0131n net de\u011feri ile \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n sahip olacaklar\u0131 hisselerin de\u011feri aras\u0131ndaki farka ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada bu fark kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r de\u011ferleme fark\u0131 (ya da k\u0131saca de\u011ferleme fark\u0131) olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki analiz buna g\u00f6re iki durumu belirlemektedir. Birinci durumda, (negatif de\u011ferleme fark\u0131 durumu) bir te\u015febb\u00fcs kamu sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan bir varl\u0131k olarak \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn elinde bulunmas\u0131na nazaran daha az de\u011ferlidir (ya da \u00f6yle oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r). \u0130kinci durumda, (pozitif de\u011ferleme fark\u0131 durumu) te\u015febb\u00fcs kamu sekt\u00f6r\u00fcnde \u00f6zel sekt\u00f6rdekine nazaran daha fazla de\u011ferlidir. Farks\u0131zl\u0131k sonucuna yol a\u00e7mas\u0131ndan dolay\u0131 kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r de\u011ferleri aras\u0131nda tam e\u015fitlik durumu bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ilgin\u00e7tir.<\/p>\n

\u00d6zelle\u015ftirmenin etkisi, ayr\u0131ca, devletin \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri ile ne yapt\u0131\u011f\u0131na ve \u00f6zelle\u015ftirmenin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na da ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6zelle\u015ftirmenin hisse senedi arz\u0131 ile finanse edildi\u011fini varsayarsak tart\u0131\u015fma basitle\u015fecektir; kupon arz\u0131 ile finansman y\u00f6ntemi ayr\u0131ca tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ayr\u0131ca hisse senetlerinin kamu bor\u00e7lar\u0131n\u0131n tam ikamesi oldu\u011fu varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirme gelirleri ilave kamu harcamalar\u0131n\u0131 finanse etmek i\u00e7in kullan\u0131lmaz, ancak ba\u015flang\u0131\u00e7ta devletin merkez bankas\u0131na borcunu azaltmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmenin makroekonomik etkilerinin analizi b\u00fcy\u00fck oranda, a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc ekonominin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili varsay\u0131ma ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

De\u011ferleme fark\u0131 ne olursa olsun, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015fleminin kamu hesaplar\u0131 \u00fczerindeki ilk etkisi, devletin merkez bankas\u0131na olan net bor\u00e7lulu\u011funun azalmas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc gelirler basit\u00e7e Hazinenin Merkez Bankas\u0131ndaki hesab\u0131na yat\u0131r\u0131l\u0131r ve likit olmayan reel varl\u0131k stokunun azal\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirme i\u015fleminin \u00f6zel sekt\u00f6r \u00fczerindeki ilk etkisi ise para ve paraya yak\u0131n varl\u0131klar\u0131n azalmas\u0131 ve uzun d\u00f6nemli finansal varl\u0131k stokunun artmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Basit portf\u00f6y teorisi, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bile olsa finansal varl\u0131klar\u0131n getiri oran\u0131 artmad\u0131k\u00e7a hisse senedi almayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn toplam servetinde finansal varl\u0131klar\u0131n pay\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Kapal\u0131 bir ekonomide, \u00f6zellikle \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn likidite daralmas\u0131ndan dolay\u0131, faiz oranlar\u0131 artabilir. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn elinde tuttu\u011fu finansal varl\u0131klar\u0131n piyasa de\u011ferini azaltan faiz oranlar\u0131ndaki art\u0131\u015f \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn servetini azaltacakt\u0131r. Bununla birlikte bu etki, kamunun \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri ile \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan tutulan kamu ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 geri almas\u0131 ya da Merkez Bankas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemleri yapmas\u0131 (a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 \u015fey) ile kapat\u0131labilir. Geri al\u0131m i\u015flemi \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn elindeki bono stokunu azalt\u0131r ve ayn\u0131 miktarda para arz\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r ve b\u00f6ylece eski duruma d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. Para arz\u0131 ve hisse senedi ve bono miktar\u0131 \u00f6zelle\u015ftirme \u00f6ncesi ile ayn\u0131 olacakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, \u00f6zelle\u015ftirmenin \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn refah\u0131n\u0131 (servetini) azaltmas\u0131 gerekmez.
\nA\u00e7\u0131k bir ekonomide, faiz oranlar\u0131, para arz\u0131n\u0131 orijinal d\u00fczeyine getirmek i\u00e7in hi\u00e7 bir a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemi yap\u0131lmasa dahi y\u00fckseltmeyebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kur rejiminde bir de\u011fi\u015fiklik yok iken, faiz oranlar\u0131 uluslararas\u0131 faiz oranlar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir. A\u015f\u0131r\u0131 para talebi yabanc\u0131 sermaye ak\u0131m\u0131 ile kar\u015f\u0131lan\u0131r ve yurti\u00e7i faiz oranlar\u0131 orijinal seviyesinde kal\u0131r. Bu durumda, \u00f6zelle\u015ftirilen varl\u0131\u011f\u0131n hisselerinin vatanda\u015flara veya yabanc\u0131lara sat\u0131\u015f\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak d\u0131\u015f rezervler artar. E\u011fer a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemleri yap\u0131l\u0131rsa net yabanc\u0131 varl\u0131klarda hi\u00e7 bir art\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

III. \u0130K\u0130 DURUMUN ANAL\u0130Z\u0130<\/strong><\/p>\n

A. De\u011ferleme Fark\u0131n\u0131n Sonu\u00e7lar\u0131<\/strong>
\nDe\u011ferleme fark\u0131n\u0131n etkilerine d\u00f6nerek, \u00f6zelle\u015ftirilen tesisin de\u011ferinin kamuda iken \u00f6zel sekt\u00f6rdekine nazaran daha az olma durumunu yani Durum I\u2019i ele alal\u0131m. Basit olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, varl\u0131\u011f\u0131n kamu sekt\u00f6r\u00fcnde iken de\u011fersiz oldu\u011funu varsayal\u0131m. B\u00f6yle bir durumda devlet de\u011fersiz bir varl\u0131ktan vazge\u00e7erek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda likit varl\u0131klar elde eder. Bu varl\u0131klar\u0131n devlet borcunu geri \u00f6demekte ya da gelir kazanabilece\u011fi yeni yat\u0131r\u0131mlarda kullanaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131, i\u015flem (vergi art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi) devletin d\u00f6nemleraras\u0131 b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 geni\u015fletir.
\n\u0130kinci durumda, tersine, devlet varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferinden az gelir elde eder. Tam e\u015fitli\u011fin s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 durumunda, varl\u0131\u011f\u0131n kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki getiri oran\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6rdekine e\u015fittir. Sonu\u00e7 olarak, devletin d\u00f6nemleraras\u0131 b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 i\u015flemden dolay\u0131 etkilenmez. Devlet nakit kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, varl\u0131\u011f\u0131n de\u011ferine e\u015fit miktarda, varl\u0131k taraf\u0131ndan yarat\u0131lan nakit ak\u0131mlar\u0131ndan vazge\u00e7er.
\nBununla birlikte, devletten daha fazla risk-duyarl\u0131 olan \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn varl\u0131klar\u0131 devletinkinden daha y\u00fcksek bir oranda iskonto etmesi ve b\u00f6ylece \u00f6demeye arzulu oldu\u011fu fiyat\u0131n standart iskonto oran\u0131 kullan\u0131larak belirlenen de\u011ferden az olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Elbette devlet, bu i\u015flemde \u0131srarl\u0131 olursa kendi subjektif iskonto oran\u0131 piyasan\u0131ndakinden y\u00fcksek olur. Bu t\u00fcr hareket resmi k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yans\u0131t\u0131r ve ayr\u0131ca hisse fiyatlar\u0131n\u0131n belirlemek i\u00e7in kullan\u0131lan sistemdeki problemleri yans\u0131t\u0131r. Bu durumda \u00f6zelle\u015ftirme asl\u0131nda devletin d\u00f6nemleraras\u0131 b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 ile sonu\u00e7lanacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc devletin vazge\u00e7ti\u011fi gelir ak\u0131mlar\u0131 kendisine g\u00f6re \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinden daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

B. Ekonomideki K\u0131sa D\u00f6nem Etkiler<\/strong><\/p>\n

Durum I. yukar\u0131da ifade edilen varsay\u0131mlar alt\u0131nda, bu durumda \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn serveti azalmaz ve \u00f6zel sekt\u00f6r t\u00fcketiminin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne inanmak i\u00e7in bir neden yoktur, hatta artabilir. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6zelle\u015ftirilen kurulu\u015flar\u0131 almaya istekli oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi bu varl\u0131klar\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6rde kullan\u0131m\u0131n\u0131n pozitif getiri sa\u011flayaca\u011f\u0131 sonucuna yol a\u00e7arsa, ekonominin mevcut kaynaklar\u0131 daha etkin kullan\u0131l\u0131yor ve \u00fcretim kapasitesi art\u0131yor demektir. Elbette ilave \u00fcretimin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 zaman gerektirecektir.<\/p>\n

T\u00fcketimin d\u00fc\u015fmesi gerekmese de, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemi, \u00f6zelle\u015ftirme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde yap\u0131lacak olan \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7ti\u011finden \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m\u0131 etkilenebilir. \u00d6rnek olarak k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan bir ulusal havayolu \u015firketinin bir \u00f6zel sekt\u00f6r konsorsiyumuna sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Havayolu \u015firketinin ve varl\u0131klar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yeni \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ikame edecektir. Bu durumda \u00f6zelle\u015ftirme, gelirler kamu taraf\u0131ndan harcanmad\u0131k\u00e7a, toplam talebi daraltacakt\u0131r. Toplam talep \u00fczerindeki etkinin y\u00f6n\u00fc vergi art\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisinin y\u00f6n\u00fc ile ayn\u0131d\u0131r. Yat\u0131r\u0131m daralt\u0131lmasa dahi, \u00f6zelle\u015ftirme bu durumda potansiyel \u00fcretimde bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7acakt\u0131r. (bu art\u0131\u015f\u0131n zamanlamas\u0131n\u0131 ve boyutlar\u0131n\u0131 tahmin etmenin \u00e7ok zor olmas\u0131na ra\u011fmen).
\nDurumu II. Durum I\u2019deki gibi, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn serveti durum II\u2019de azalmaz. Sonu\u00e7ta, \u00f6zel sekt\u00f6r t\u00fcketiminin d\u00fc\u015fmesini varsaymak i\u00e7in bir neden yoktur. Asl\u0131nda \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, \u00f6zelle\u015ftirilen firma i\u00e7in de\u011ferinden az \u00f6dedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde bir servet etkisinden yararlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 durumda bir servet etkisi olmas\u0131 gerekmez.<\/p>\n

\u00d6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ne olur? Havayolu \u015firketinin bu kez etkin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131na d\u00f6nersek, sadece m\u00fclkiyetin \u00f6zel sekt\u00f6re transferi ilave \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n karl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemek zorunda de\u011fildir. Havayolu \u015firketi, \u00f6zelle\u015ftirme sonras\u0131nda da ayn\u0131 say\u0131da yolcuya ve eskisi gibi ayn\u0131 etkin sermaye stokuna sahiptir ve b\u00f6ylece ilave yat\u0131r\u0131m\u0131n beklenen getiri oran\u0131 de\u011fi\u015fmez.
\nSonu\u00e7ta ikinci durumda, en az\u0131ndan s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 durumda \u00f6zelle\u015ftirme ne i\u00e7 talebi ne de toplam arz\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemez. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn portf\u00f6y bile\u015fimindeki etkisinde bono finansman\u0131yla ayn\u0131d\u0131r. Kamu b\u00fct\u00e7esinde de benzer bir etkiye sahiptir, ancak bono finansman\u0131 vergi d\u0131\u015f\u0131 gelirleri azalmas\u0131 yerine faiz \u00f6demelerini art\u0131r\u0131r (kamu te\u015febb\u00fcslerinden temett\u00fcler ve di\u011fer transferler bi\u00e7imdeki vergi d\u0131\u015f\u0131 gelirler). Bono finansman\u0131 ya da \u00f6zelle\u015ftirmeyle devlet \u00f6nceden toplu bir gelir elde eder.<\/p>\n

Bununla birlikte Devlet varl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir fiyattan satt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00f6nemleraras\u0131 b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 daralt\u0131r ve \u00f6zel sekt\u00f6re servet aktar\u0131r. Bu t\u00fcr durumlarda, \u00f6zelle\u015ftirme, etkileri daralt\u0131c\u0131 maliye politikas\u0131 ile dengelenmedik\u00e7e, k\u0131sa d\u00f6nemde ekonomi \u00fczerinde geli\u015fletici bir etkiye sahip olabilir.<\/p>\n

IV. VARSAYIMLARIN ESNET\u0130LMES\u0130<\/strong>
\n A. Finansal Piyasa Aksakl\u0131klar\u0131<\/strong><\/p>\n

Bu noktaya kadar, \u00f6zelle\u015ftirmedeki m\u00fclkiyet transferinin hisse senedi arz\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu hisselerin bono finansman\u0131n\u0131n tam ikamesi oldu\u011funu varsayarak analiz basitle\u015ftirildi. Bu varsay\u0131mlar standart IS-LM modelini kullanmam\u0131za izin verir ve \u00f6zelle\u015ftirmenin bir a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemine yak\u0131n bir sonu\u00e7 vermesine yol a\u00e7ar. IS-LM modeli, sadece iki finansal varl\u0131k, bono ve para, oldu\u011funu varsaymak suretiyle bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131r. Bununla birlikte, banka finansman\u0131 ile ve yurti\u00e7i kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in mevcut toplam kredi hacmi \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rlamalarla, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemini yeni yat\u0131r\u0131m i\u00e7in mevcut kredileri azaltt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ayn\u0131 etki, e\u011fer bono sahipleri al\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131smen bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnden bor\u00e7lanarak finanse ederlerse, devlet taraf\u0131ndan b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ya da \u00f6nceden fonlanmas\u0131 i\u00e7in aktif gayretlerinden ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bununla birlikte, devlet ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 geri alarak para arz\u0131n\u0131 \u00f6zelle\u015ftirme \u00f6ncesi duruma getirirse \u00f6zel sekt\u00f6r ayn\u0131 miktarda (toplam olarak) hisse senedi ve bonoya ve ayn\u0131 miktarda nakde sahip olacakt\u0131r. Daha sonra, ba\u015flang\u0131\u00e7ta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilave banka borcunu tasfiye etmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.
\nBonolar\u0131n hisse senetleri ile ikame edilmesine ili\u015fkin farkl\u0131 varsay\u0131mlar farkl\u0131 sonu\u00e7lara yol a\u00e7acakt\u0131r. Bununla birlikte, devlet hisse senedi arz\u0131n\u0131n para arz\u0131 \u00fczerindeki ba\u015flang\u0131\u00e7 dengelemek i\u00e7in bir i\u015flem yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, hisse senetlerinin ve bonolar\u0131n toplam miktar\u0131 etkilenmeyecektir ve banka bor\u00e7lar\u0131 i\u00e7in talebin de miktarsal olarak etkilenmeyece\u011fi varsaymak mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnecektir.
\nFinansal piyasalar\u0131n \u00e7ok iyi geli\u015fmedi\u011fi durumlarda, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015fleminin likiditesi \u00fczerindeki etkiyi dengelemek i\u00e7in kullan\u0131labilecek \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kamu ka\u011f\u0131t stoku olmad\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zelle\u015ftirme hisselerin, \u00f6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcslerin makul olarak tahmin edilen net de\u011ferinin \u00e7ok alt\u0131nda de\u011ferlerde, al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirebilir. Bununla birlikte \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan tutulan di\u011fer ka\u011f\u0131tlar\u0131n fiyatlar\u0131, \u00f6zelle\u015ftirme ile, \u00f6zellikle bu ka\u011f\u0131tlar\u0131n miktar\u0131 az ise, bask\u0131 alt\u0131nda kalabilir.
\n\u00d6zelle\u015ftirme hisseleri i\u00e7in elde edilen d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferler, muhtemelen bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7arak, ayr\u0131ca kamunun b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerindeki etkiyi azalt\u0131r.<\/p>\n

B. Kupon \u00d6zelle\u015ftirmesi<\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 \u00fclkelerde finansal piyasalar\u0131n mukayeseli zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 \u00f6zelle\u015ftirme programlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck hacimleri baz\u0131 \u00fclkelerin kuponla \u00f6zelle\u015ftirme yapmalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kupon program\u0131nda, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, kendilerini bir te\u015febb\u00fcs ya da te\u015febb\u00fcs grubunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn sahibi haline getiren bedava kupon ya da kuponlar elde ederler. Kuponla \u00f6zelle\u015ftirme kamudan \u00f6zel sekt\u00f6re varl\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 ile finanse edilen bir sermaye transferine benzer. Kamunun elindeki m\u00fclkiyet azal\u0131r, fakat likit varl\u0131klar\u0131 artmaz. \u00d6zelle\u015ftirilen te\u015febb\u00fcs s\u0131f\u0131r ya da negatif de\u011ferli olmad\u0131k\u00e7a, kamunun b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131r\u0131 daral\u0131r. Bununla birlikte \u00f6zel sekt\u00f6r bir servet art\u0131\u015f\u0131 elde eder. E\u011fer \u00f6zel sekt\u00f6r bu servet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bor\u00e7lanabilir ya da al\u0131m-sat\u0131m\u0131n\u0131 yapabilirse t\u00fcketim artar. B\u00f6ylece kupon \u00f6zelle\u015ftirmesi i\u00e7 t\u00fcketim \u00fczerinde pozitif etkiye sahiptir. Bu etki ve yukar\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lan yat\u0131r\u0131m \u00fczerindeki muhtemel etki kupon \u00f6zelle\u015ftirmesinin maliye daha s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 yapmak suretiyle dengelenmesi gereken etkilere sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

V. SONU\u00c7LAR<\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131daki analizin \u00f6z\u00fc \u015fudur; \u00f6zelle\u015ftirmenin k\u0131sa d\u00f6nem makroekonomik etkileri ka\u011f\u0131t ihrac\u0131n\u0131n etkilerine benzemektedir. \u00d6zelle\u015ftirmenin t\u00fcketimi azaltmas\u0131 gerekmez \u00e7\u00fcnk\u00fc vergilendirmeden ayr\u0131 olarak \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn servetini azaltmaz. Asl\u0131nda, art\u0131rabilir dahi. Yat\u0131r\u0131m \u00fczerindeki etkisinde oldu\u011fu gibi, analiz, k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan havayolu \u015firketi \u00f6rne\u011findeki gibi \u00f6zelle\u015ftirmenin asl\u0131nda yat\u0131r\u0131m\u0131 azaltabile\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu \u00f6zel durumda \u00f6zelle\u015ftirme i\u00e7 t\u00fcketimi daralt\u0131r. Maliye politikas\u0131n\u0131n durumunun ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in uygun olmas\u0131 kayd\u0131yla, -yani \u00e7ok esnek olmamas\u0131 durumunda- maliye politikas\u0131 i\u00e7 ve d\u0131\u015f dengesizlikleri art\u0131rmadan geni\u015fletilebilir.<\/p>\n

Bir \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131r\u0131 olan bu durumun d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zelle\u015ftirme kendi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda maliye politikas\u0131n\u0131n durumunu de\u011fi\u015ftirmez. Bunun devam\u0131 olarak, \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri ister \u00fcretken yat\u0131r\u0131mlar, ister prestij projeleri olsun ilave yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansman\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rsa k\u0131sa d\u00f6nem makroekonomik etkiler geni\u015fletici olacakt\u0131r.
\nBelirli bir durumun, Durum I veya Durum II\u2019yi yans\u0131t\u0131p yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek ve \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin miktar\u0131n\u0131 ve zamanlamas\u0131n\u0131 tahmin etmek \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu durumlarda ihtiyatl\u0131 olmak \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin bir finansman arac\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve devletin d\u00f6nemleraras\u0131 b\u00fct\u00e7e s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 etkilemeksizin harcanabilir bir gelir olarak g\u00f6r\u00fclmemesini zorunlu k\u0131lar. En az\u0131ndan, \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin has\u0131lat olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lan nedenler olmas\u0131 gerekti\u011fi makul g\u00f6r\u00fcnebilir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, yat\u0131r\u0131mlarda bonolarla finanse edilen art\u0131\u015flar\u0131n geni\u015fletici ve sorunlu oldu\u011funa inanma ve \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri ile finanse edilen yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funa inanmama ile uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eder. Ayn\u0131 oranda, bir tarafta banka d\u0131\u015f\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6rden bor\u00e7lanarak finanse edilen yat\u0131r\u0131mlar\u0131n gerektirdi\u011fi daralt\u0131c\u0131 etki ile ilgilenirken, \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin harcamas\u0131n\u0131n gerektirebilece\u011fi potansiyel \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131n\u0131 ihmal etmekte uygun de\u011fildir. Son olarak, d\u0131\u015f bor\u00e7lanman\u0131n bor\u00e7 servisi implikasyonlar\u0131 ilgili olmak ve \u00f6zelle\u015ftirmenin gerektirdi\u011fi benzer impikasyonlarla ilgilenmemek uyumlu de\u011fildir. K\u0131sa d\u00f6nem makroekonomik a\u00e7\u0131dan, \u00f6zelle\u015ftirme bedeva \u00f6\u011fle yeme\u011fi de\u011fildir.<\/p>\n

Bu iddialar, \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri s\u00fcrekli harcamalar\u0131 finanse etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rsa da ge\u00e7erlidir. Birinci durumda dahi, i\u00e7 t\u00fcketimi onarmak i\u00e7in ilave kamu harcamas\u0131n\u0131n gerekebilece\u011fi durumda, \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin bir seferlik yap\u0131s\u0131 onlar\u0131n s\u00fcrekli harcamalar\u0131 finanse etmek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n uygunsuz hale getirebilir. Benzer iddialar genellikle ba\u011f\u0131\u015flar i\u00e7in ge\u00e7erlidir \u2013ba\u011f\u0131\u015flar baz\u0131 IMF \u00fcyesi \u00fclkelerde finansman (yani b\u00fct\u00e7e dengesi ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da tutarak) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r- bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131n kamu b\u00fct\u00e7esinin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 geni\u015fletmesine ra\u011fmen. Bununla ilgili bir di\u011fer i\u015flem de belirli servislerin (cep telefonu gibi) i\u015fletilmesi hakk\u0131 i\u00e7in al\u0131nan \u00fccretlerdir. Bu t\u00fcr gelirleri, s\u00fcrekli olmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, s\u00fcrekli harcamalar\u0131 finanse etmek i\u00e7in kullanmak tehlikelidir.
\nBu m\u00fclahazalar, \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin her zaman (merkez bankas\u0131na veya di\u011fer kamuya) bor\u00e7 geri \u00f6demesinde kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmez. Tam, devletin banka d\u0131\u015f\u0131 ya da d\u0131\u015f bor\u00e7lanmaya dayanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok iyi gerek\u00e7eler olabilece\u011fi gibi ayn\u0131 ama\u00e7la \u00f6zelle\u015ftirme gelirlerinin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7inde iyi bir gerek\u00e7e olabilir. Vergi d\u00fczeltilmesi i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar ani vergi art\u0131\u015flar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak arzusu kamu te\u015febb\u00fcslerinin ani sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak bir iddia olmamakla birlikte, \u00f6zelle\u015ftirme gelirleri \u00fczerine dayanmay\u0131 hakl\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in de ileri s\u00fcr\u00fclebilir.
\n\u00d6zelle\u015ftirme ayr\u0131ca potansiyel arz\u0131 da etkiler. E\u011fer \u00f6zelle\u015ftirilen i\u015fletmeler \u00f6zel sekt\u00f6rde kamuda oldu\u011fundan daha fazla verimli ise, \u00f6zelle\u015ftirme, m\u00fclkiyetin transfer edildi\u011fi anda olmasa bile potansiyel \u00fcretimi art\u0131r\u0131r. Bu art\u0131\u015f, belirli bir cari a\u00e7\u0131k ile uyumlu kamu sekt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Benzer \u015fekilde, enflasyon ger\u00e7ek \u00fcretim ile potansiyel \u00fcretim aras\u0131ndaki fark\u0131n bir fonksiyonu ise, \u00f6zelle\u015ftirme fiyatlar\u0131n geli\u015fimi \u00fczerinde de etkili olabilir. Tekrar etmek gerekirse, mant\u0131k \u00f6zelle\u015ftirmenin arz y\u00f6nl\u00fc faydalar\u0131n\u0131n en az\u0131ndan bir \u00f6l\u00e7\u00fcde indirgenmesini zorunlu k\u0131lar. \u00d6zelle\u015ftirmenin potansiyel \u00fcretimi ne zaman ve ne kadar art\u0131raca\u011f\u0131 kesin olarak bilinmez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I. Giri\u015f \u00d6zelle\u015ftirmenin b\u00fct\u00e7e deli\u011fini kapatmak i\u00e7in yap\u0131lmamas\u0131 gerekir. \u00d6zelle\u015ftirmenin amac\u0131, ekonomide varl\u0131klar\u0131n, etkinsiz kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan kamu sekt\u00f6r\u00fcnden onlar\u0131n daha etkin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fi \u00f6zel sekt\u00f6re, yay\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u00f6zelle\u015ftirme toplam \u00fcretim d\u00fczeyinde s\u00fcrekli bir art\u0131\u015fa ya da b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7mal\u0131 ve refah art\u0131r\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmenin nihai hedefi ne olursa olsun, b\u00fcy\u00fck \u00f6zelle\u015ftirme […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1034,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1023"}],"collection":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1023"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1024,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions\/1024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1034"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mkconsulting.com.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}